Online lezing 'Chemobrein' 18 november 2025
Op 18 november 2025 hebben we een zeer interessante lezing gehad over het 'chemobrein'.
Veel mensen die behandeld zijn voor kanker ervaren na afloop klachten die hun dagelijks leven beïnvloeden. Eén van de meest voorkomende is het zogeheten chemobrein. Als therapeut kom je dit waarschijnlijk regelmatig tegen in je praktijk.
Wat is het chemobrein?
“Chemobrein” is een veelgebruikte term voor de cognitieve veranderingen die sommige (ex-) kankerpatiënten ervaren tijdens of na de behandeling met chemotherapie. Het gaat vaak om klachten als verminderde concentratie, geheugenproblemen, trager denken en moeite met multitasken.
Hoewel de precieze oorzaak nog niet volledig begrepen is, wordt aangenomen dat chemotherapie, maar ook andere factoren zoals hormonale veranderingen, vermoeidheid, stress en angst hierin een rol spelen.
De meest voorkomende symptomen zijn:
- geheugen- en concentratieproblemen
- trager denken en moeite met multitasken
- extra gevoeligheid voor prikkels
- moeite met tijdsdruk
- sneller vermoeid zijn
- minder goed tegen stress kunnen
Waarom is dit relevant voor therapeuten?
Als therapeuten die werken met oncologiepatiënten, zien we dat lichamelijke klachten vaak samenlopen met cognitieve uitdagingen. Het chemobrein kan de therapietrouw, motivatie en het herstelproces beïnvloeden. Tijdens de lezing leer je meer over hoe het chemobrein werkt, wat de impact is op het dagelijks leven en vooral: hoe jij je cliënten daarin kunt ondersteunen.
Kader: Praktische tips die je cliënten nu al kunt meegeven
- Zorg voor structuur: vaste routines en spullen op vaste plekken.
- Gebruik hulpmiddelen: lijstjes, agenda’s en herinneringen.
- Stimuleer voldoende rust en slaap.
- Bewegen helpt: moedig cliënten aan om actief te blijven.
- Focus: één taak tegelijk geeft meer overzicht.
- Licht het netwerk van familie en vrienden in: dat geeft begrip en steun.
Gastspreker
Professor Dr. Sanne Schagen, Antoni van Leeuwenhoek (AVL)
Professor Dr. Sanne Schagen is klinisch neuropsycholoog in het Antoni van Leeuwenhoek en bijzonder hoogleraar Cognitieve Functies en Kankertherapie aan de Universiteit van Amsterdam. Zij leidt de afdeling Psychosociaal Onderzoek en Epidemiologie en doet al jaren toonaangevend onderzoek naar de cognitieve effecten van kankerbehandelingen. Haar werk richt zich op het herkennen van patiënten met een verhoogd risico op cognitieve achteruitgang, het begrijpen van de onderliggende processen en het ontwikkelen van interventies om hersenfuncties te behouden of te verbeteren. Haar onderzoek varieert van neuropsychologisch en hersenbeeldvormend onderzoek tot studies naar hoe patiënten hun klachten ervaren en ermee omgaan.
Berit Hooghoudt
Berit (54) werkt al jaren als gz- en neuropsycholoog en zag in haar praktijk én bij haar partner hoe groot de impact van chemotherapie op het brein kan zijn. Drie jaar geleden kreeg ze zelf borstkanker en ervoer van binnenuit hoe het is om met een chemobrein te leven. Je leven weer oppakken terwijl je geheugen hapert, je overprikkeld raakt of niet op woorden kunt komen – het werd haar realiteit. Inmiddels lukt het haar om weer te werken. Ze geeft ons een inkijkje in haar ervaringen, deelt wat voor haar helpend is (zoals de UNTIRE-app) en verdiept zich dit najaar verder in psycho-oncologie aan het Helen Dowling Instituut.
